Mowa nienawiści – scenariusz lekcji wychowawczej

Materiały dydaktyczne dla nauczycieli

Spis treści

1. Scenariusz lekcji wychowawczej
   Temat: Mowa nienawiści

Scenariusz lekcji wychowawczej

Opracował: Tomasz Sowiński

Temat: Mowa nienawiści.

Cele lekcji

Po lekcji uczeń powinien:

• definiować pojęcie mowa nienawiści,
• analizować wypowiedzi pod kątem kultury języka i zabarwienia emocjonalnego,
• wypowiadać się na różne tematy w duchu tolerancji i poszanowania godności innych osób,
• aktywnie uczestniczyć w multikulturowym społeczeństwie, w oparciu o normy i wartości etyczne,
• właściwie ocenić możliwości nowych mediów w krzewieniu kultury słowa,
• świadomie uczestniczyć w kulturze 2.0 i za pomocą nowoczesnych technologii przyczyniać się do popularyzacji kultury słowa.

Metody pracy

• praca z filmem
• praca z programem komputerowym
• praca w grupach
• dyskusja
• prezentacja
• pokaz
• rozmowa nauczająca
• burza mózgów

Środki dydaktyczne

• fragmenty wypowiedzi umieszczone na stronie internetowej http://www.youtube.com, w których zastosowano mowę nienawiści, np.:
  - ksiądz o homoseksualistach http://www.youtube.com/watch?v=23PDQ33QNfE
  - Radio Maryja http://www.youtube.com/watch?v=W6czoMxUV3A
  - teledysk: Peja Frajerhejt 9.12 http://www.youtube.com/watch?v=OhZVpPBNeoI
  - fan Radia Maryja http://www.youtube.com/watch?v=slS8DMgHBqY
  - Cejrowski i homoseksualiści http://www.youtube.com/watch?v=H0ghQVPuXLs
• strona internetowa: http://www.overstream.net

Czas trwania

2 lekcje

Przebieg lekcji

1. Dyskusja wstępna. Nauczyciel pyta uczniów, jaki wpływ na kształtowanie kultury słowa mają media, zwracając szczególną uwagę na popularne wśród młodzieży serwisy wideo i serwisy społecznościowe oraz wszelkiego typu wypowiedzi i komentarze umieszczane przez internautów na stronach internetowych. Pyta, czy zdarzyło się, że czuli się dotknięci jakąś wypowiedzią, ilustracją, zdjęciem.

2. Projekcja filmów i dyskusja. Nauczyciel zapisuje temat na tablicy i ogląda z uczniami w serwisie www.youtube.com fragmenty filmów, w których zastosowano mowę nienawiści. Po projekcji przeprowadza z uczniami dyskusję o kulturze słowa prezentowanej w przedstawionych materiałach. Pyta, dlaczego nie należy wypowiadać się w taki sposób i jakie formy może przybrać wypowiedź nacechowana wrogością.

3. Burza mózgów i rozmowa nauczająca. Uczniowie zastanawiają się, jak zdefiniować termin mowa nienawiści. Nauczyciel zapisuje pomysły na tablicy. Następnie podaje swoją definicję i wraz z uczniami ją analizuje: Mowa nienawiści (ang. hate speech) – wszelkie akty mowy, wypowiedzi ustne i pisemne oraz komunikaty wizualne, które ranią, poniżają i znieważają osoby lub grupy osób, do których są skierowane. Wypowiedzi tego typu, poprzez zatopiony w nich kontekst, rozbudzają oraz podtrzymują negatywne emocje i stereotypy.

4. Burza mózgów. Nauczyciel prosi uczniów, by wymienili znane im krzywdzące słowa/określenia i zapisuje je na tablicy. Następnie prosi, by uczniowie zastąpili je słowami, które nie są nacechowane nienawiścią.

5. Praca w grupach. Nauczyciel dzieli klasę na kilka grup, które mają wykonać zadanie domowe: znaleźć w Internecie wideo-przykłady wypowiedzi, które można uznać za mowę nienawiści, dyskryminujące ze względu na:
   

   a) rasę,
   b) narodowość,
   c) płeć,
   d) orientację seksualną,
   e) światopogląd religijny.

Nauczyciel prosi, by liderzy grup zarejestrowali się na stronie internetowej http://www.overstream.net, udzielając niezbędnych instrukcji.

Przebieg lekcji 2

1. Prezentacja. Liderzy grup prezentują przygotowany materiał filmowy z komentarzem motywującym ich wybór.

2. Pokaz. Nauczyciel instruuje uczniów, jak podkładać napisy w serwisie overstream.

3. Praca w grupach. Nauczyciel prosi uczniów, by przygotowali w swoich grupach napisy do wybranych filmów z alternatywną wersją wypowiedzi, pozbawioną pierwotnego, wrogiego wydźwięku i nadali swym pracom tytuły określające cel akcji.

4. Prezentacja i analiza pracy w grupach. Liderzy grup ponownie prezentują opracowany już materiał filmowy. Wszyscy zastanawiają się, czy poszczególne grupy skutecznie „zdetonowały” negatywny ładunek emocjonalny zawarty w oryginalnych wypowiedziach.

5. Pokaz i praca w grupach. Nauczyciel instruuje uczniów, jak umieścić plik w serwisie YouTube na wspólnym – wcześniej utworzonym przez siebie – profilu klasowym, a następnie poszczególne grupy dodają swoje prace na tym profilu.

6. Dyskusja podsumowująca. Nauczyciel przeprowadza z uczniami dyskusję na temat stosowania mowy nienawiści w sytuacjach, z którymi uczniowie spotykają się na co dzień. Zadaje pytania: dlaczego i jak należy się takim wypowiedziom przeciwstawiać?